Club Risiko – De Jaren 80 Toen en Nu (Boek)
Jaar: 2006
Label: Nijgh & Van Ditmar
Zojuist ‘De Twintigste Eeuw’ uitgelezen, van Alain Badiou. Ik weet het niet met dat boek. Of het is slecht geschreven, of het is slecht vertaald, of ik ben zelf gewoon een lul. Ik gok maar op dat laatste. Badiou grijpt er onder meer in terug naar de psychoanalytische filosofie van Lacan, en die werd vorige maand ook al voor mijn ogen doorgeprikt door Antoine Mooij, in heet mooiste serieuze afkraakwerk van het jaar, ‘Taal en Vergeten’. Dat boek begreep ik denk ik beter. Maar misschien denk ik dat dus ook maar. Nu is er Club Risiko. En dat begrijp ik zeker.
Ik koop ze blindelings, dit soort boeken over muziek en tijdsbeelden die zijn vergaan; ik verwacht er weinig van, meestal betreft het immers een slechte De Slegte ervaring die de gespendeerde avond nog lang onaantrekkelijk doet nasmeulen. Maar soms is het gewoon te geil, te leuk, te goed, te herkenbaar om te lezen wat je al weet, dan moet je gewoon doorlezen. Heel soms tref je een muziekboek dat je verrast, dat je vasthoudt, dat beklijft, dat je niet meer loslaat en dat je zelfs in de mindere gedeelten dwingt om door te lezen. Zo’n boek is Club Risiko.
Club Risiko - De Jaren Tachtig Toen en Nu is voor mij een golf van nostalgie over jaren die ik nauwelijks bewust heb meegemaakt, maar ik voel de trilling door de jaren heen. Ik ben van 1972, dus ik heb de jaren 80 zijdelings beleefd, van een beschaafd afstandje, ik had het niet, ik was er niet, maar ze waren er wel tijdens mijn leven, die jaren 80, dus achteraf wilde ik wel weten wat er toen was gebeurd.
Nu weet ik dat nog steeds niet, ik heb A. F. Th. van der Heijden gelezen, Diana Ozon, Zwagerman, noem maar op, maar ik weet het nog steeds niet, en toch blijf ik maar geïnteresseerd in dat onvolmaakte decennium, en ik blijf maar lezen. Nu me deze verzamelbundel van essays en andere reportages voor ogen is gekomen weet ik wel beter: zo moet het zijn geweest, hier is iemand aan het woord die mij de antwoorden kan geven die ik zoek.
Fred de Vries is een journalist die altijd al in muziek was geïnteresseerd, en die op zeker moment naar Zuid-Afrika toog. Hij stelt dat de jaren 80 “niet zo somber waren, we deden maar alsof. Recessie en angst gingen hand in hand met een adembenemende vrijheid en creativiteit.”
Laten we eens lezen in zijn boek.
De Vries verdeelde zijn bundel in een aantal reportages die hij niet zomaar heeft opgeschreven, de meeste verhalen bevatten ook het zoeken naar mensen die hij in de jaren 80 als toonaangevend zag. Ik weet natuurlijk niet hoe u als X-Rated luisteraar zulks waarneemt, maar u zult het met mij en De Vries eens zijn dat namen als Einstürzende Neubauten, Crass, Laibach en The Ex van die eigenaardigheden zijn geworden die we tegenwoordig laten samenvallen met dat duivelse decennium. Leuk dus om die op te zoeken, en te vragen naar hun denkbeelden van toen, alsmede naar hun verdere leven, toen en nu. Natuurlijk waren ze helden back then, maar wat is er inmiddels van hen geworden? Mij was die vraag al wel vaker opgeborreld, maar met wie deelde ik die vraag?
Nu krijg ik het antwoord in het boek Club Risiko, en ik ben Fred de Vries daarvoor dankbaar. Met zevenmijlslaarzen trekt De Vries door het decennium, voelt daarbij het tijdsbeeld vrij romantisch aan, hij vertrekt in ieder geval vanuit die positie; hij start met een volgens hem essentiële filmmaker die wij niet kennen, maar geeft aan deze te blijven zoeken in diens woonplaats Parijs; dit blijft een vruchteloze zoektocht die het boek in een soort afwachten laat, bereikbaar net zo min als de filosofie van de Franse filosoof Lacan, die ook wordt aangehaald in dit boek, en dan (in die jaren 80) nog eigentijds is. Over Lacan bestaan anno nu dus behoorlijk kritische teksten. Arme Lacan.
Bijna alles wat ik wilde weten staat in dit boek: door de juiste vragen te stellen postuleert Fred de Vries een mooi beeld van de protagonisten van voornoemde jaren in de underground, hij behandelt onder anderen mensen als Blixa Bargeld (het was mij ook al opgevallen dat deze avant-garde held zich als een vervelende poseur gedraagt, dit boek sterkt me in die gedachte), Crass (op een andere manier even vreselijk, maar ook wel weer eerlijk), Laibach (nou ja, die hebben het toch nog steeds?), Koos (onbekend talent uit Zuid-Afrika) en The Ex (blijven we nu echt niet steken in nostalgie?).
Fred de Vries, ook ik blijf zelf steken in nostalgie, en ik blijf je boek lezen, hoewel ik het de eerste keer al in een halve nacht uit had. Dat zijn zo van die dingen hè? Zoals dat Blixa je geen bier gaf, ik ken het, in mijn geval was hij lastig vanwege de wodkamartini. En bij Laibach is er kennelijk een vervelend historisch dilemma waardoor men eigenlijk liever niet met je praat. Of gewoon gestrekt ligt door de drank. Whatever.
Je hebt in ieder geval een prachtig boek geschreven waarin ik veel herken, en waarin ik veel mooie dingen zie over de jaren 80 die ik wil blijven zien.
Ik heb genoten van dit boek, en zal het, met de muziek van Koos op de achtergrond, nog vele malen herlezen. Ik heb immers zelden een boek doorgenomen waarin zoveel liefde voor dat veelkleurige decennium doorschemerde, en waarin mij zoveel openbaringen werden getoond. Chapeau!